ईटी ब्युरो,दिल्लीसहिष्णुता,गुणवत्ता आणि तंत्रज्ञानाच्या बाबतीत देशातील सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधून राजधानी दिल्लीने बाजी मारली आहे. चंडीगढ,पंजाब,केरळ,गोवा,मिझोराम,अंदमान-निकोबार,पुद्दुचेरी,महाराष्ट्र,हरयाणा,मणिपूर या राज्यांनी पहिल्या दहामध्ये स्थान पटकावले आहे. इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉम्पिटिटीव्हनेसच्या सहकार्याने हार्वर्ड बिझनेस स्कूल आणि मार्टीन प्रॉस्परिटी इन्स्टिट्यूटच्यावतीने याबाबत सर्वेक्षण करण्यात आले.
सहिष्णुता,गुणवत्ता आणि तंत्रज्ञान या तीन कसोट्यांच्याआधारे त्या राज्याच्या आर्थिक परिस्थितीचा अंदाज घेण्यात आला. मात्र या तीनही आघाड्यांवर भारत जगभरातील २५ देशांमध्ये स्थान मिळवू शकला नाही. एकूण ८० देशांच्या सर्वेक्षणात भारत ३०व्या स्थानावर आहे. भारतात गुणवत्तेच्याबाबतीत चंडीगढ आघाडीवर आहे. तर त्यानंतर दिल्ली,गोवा,केरळ आणि पुद्दुचेरीचा क्रमांक लागतो.
तंत्रज्ञानाच्याबाबतीत भारत ७५ देशांमध्ये ४२ व्या स्थानावर तर गुणवत्तेच्याबाबतीत अगदीच पिछाडीवर आहे. ८२ देशाच्या गणनेमध्ये भारत तळाला म्हणजेच ७५ व्या स्थानावर आहे. तर चीन भारतापेक्षाही पिछाडीवर आहे. भारतातील एकूण १४ टक्के लोक कल्पक असून याबाबतीत भारत ८२ पैकी ७० व्या क्रमांकावर आहे. अडचणी सोडवण्याची हातोटी,नव्या पिढीच्या नव्या कल्पना,नवे तंत्रज्ञान आदींच्या आधारे याबाबत सर्वेक्षण करण्यात आले.
मॅनेजमेंट,फायनान्स,कायदा,आरोग्य,विज्ञान,इंजिनीअरिंग,आर्किटेक्चर,डिझायनिंग,शिक्षण,आर्ट्स,संगीत आणि करमणूक ही सारी क्षेत्रे सृजनशीलतेला वाव देणारी असल्याचे म्हटले आहे. भारत ऐतिहासिक वारसा आणि संस्कृतीच्याबाबतीत श्रीमंत आहे. मात्र सृजनशीलतेच्या मोजदादीमध्ये तंत्रज्ञान,गुणवत्ता आणि सहिष्णुतेचा समावेश होता,असे इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉम्पिटिटीव्हनेसचे मानद अध्यक्ष अमित कपूर यांनी नमूद केले आहे.
गुणवत्ता,सहिष्णुता आणि तंत्रज्ञानाच्या आधारे राज्यांच्या आर्थिक क्षमतेची मोजदाद* सृजनशील १० राज्येदिल्लीचंडीगढपंजाबकेरळगोवामिझोरामअंदमान-निकोबारपुद्दुचेरीमहाराष्ट्रहरयाणा,मणिपूर